Een warme droge zomer met als gevolg daarvan grote, langdurige bosbranden in Zuid-Europa. Die zijn er eigenlijk elk jaar maar dit jaar zijn ze groter, intenser, talrijker en daardoor moeilijker te bestrijden. Of in sommige gevallen zelfs onbeheersbaar.
In de omgeving van Bordeaux in Frankrijk wordt al wekenlang gevochten tegen het alles vernietigende vuur. De brandweer werd daar enorm op de proef gesteld. Gelukkig kwam er hulp uit andere Europese landen. België, Duitsland, Tsjechië, Portugal, Kroatië en Slowakije schoten de Franse collega’s met vliegtuigen, voertuigen en brandweermensen te hulp, Zelfs Ukraine stuurde 15 voertuigen en 70 brandweermensen naar Frankrijk om samen met alle andere brandweer-eenheden en de Franse agrarische sector het inferno te lijf te gaan. Een prachtig voorbeeld van Europese samenwerking en solidariteit!
En Nederland? Nee, wij doen daar niet aan mee. Want daar hebben wij de spullen en de brandweermensen niet meer voor. Wel werd met veel media-aandacht aan het begin van het zomerseizoen aangekondigd dat wij twee keer twintig mensen voor een paar weken naar Spanje sturen. Om daar te leren en ervaren hoe de Spaanse collega’s de grote natuurbanden aanpakken. Dat is de Nederlandse bijdrage aan Europa.
Te weinig brandweerauto’s voor natuurbrandbestrijding en te weinig brandweermensen dat kenmerkt de Nederlandse brandweer. Dat wordt telkens weer duidelijk wanneer in ons land twee natuurbranden tegelijk langer dan een dag duren. Dan moeten we vanuit alle hoeken van het land collega’s te hulp schieten. Dan mag het vervolgens in die hoeken van het land niet ook nog gaan branden, want dan zijn de brandweerkazernes daar leeg. Dus vragen we dan de volgende dag onze buren uit België en Duitsland om hulp. Zo werden tot nog toe de natuurbranden bedwongen en onze capaciteitsproblemen verbloemd.
Rapporten werden hierover volgeschreven. De commissie Muller sprak over het ‘bovenregionaal niemandsland’. De Inspectie Justitie en Veiligheid concludeerde dat de Nederlandse brandweer langdurige en meerdere gelijktijdige branden niet meer aan kan. Maar dit is het echte probleem: De Nederlandse brandweer bestaat niet!
De brandweer is in ons land inmiddels weggestopt in 25 veiligheidsregio’s. In dit samenwerkingsconstruct zorgen de aangesloten gemeentes voor crisisbeheersing, weerbaarheid, geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen, Covid maatregelen, hulp aan een plotselinge vluchtelingenstroom en, oh ja, de brandweer. Bij dit alles zijn die veiligheidsregio’s de afgelopen jaren ook keer op keer geconfronteerd met bezuinigingen.
Die bezuinigingen werden voor een groot deel neergelegd bij de brandweer. Want als je iets bijna nooit nodig hebt, dan merk je er bijna niks van als je het weg doet. Zo gingen we in vijftien jaar tijd van 1500 auto’s om branden mee te blussen naar 1100. Van 280 auto’s om hulp te verlenen naar 111. Daardoor konden we ook met veel minder brandweermensen toe, van bijna 27.000 mensen naar ruim 22.000. Het werd steeds opnieuw uitgelegd als doelmatig, efficiënt. Want we doen meer met minder!
Allemaal mooie presentaties door directeuren en managers die vaak zelf geen brandweer achtergrond hebben. Want dat was uit de mode. De burgemeesters verenigd in het bestuur van de veiligheidsregio’s stelden vooral hoogopgeleide ambtenaren aan als directeur, of op andere sleutelposities. Mede daardoor werd de fysieke veiligheid in ons land steeds efficiënter en professioneler georganiseerd, zo werd ons voorgehouden door de burgermeesters in de 25 regiobesturen. Alom gerespecteerde brancherichtlijnen, zoals de Leidraad Repressieve Basisbrandweerzorg en de Leidraad Brandweercompagnie verdwenen in de prullenbak.
En nu, nu het iets vaker iets langer brandt in ons land, of wanneer Frankrijk een hulpvraag stelt, wordt duidelijk dat slagkracht geen loze term in een rapport was en het vastgestelde normenkader geen lariekoek is.
Dat de brandweer nu onvoldoende is voorbereid. En, niemand die zich schaamt of er iets aan doet. Nergens wordt het boetekleed aangetrokken. Zelfs de Inspectie JenV die erop moet toezien dat veiligheidsregio’s zich aan de wet houden kan slechts lijdzaam toezien wanneer weer brandweermensen, auto’s en een kazerne worden wegbezuinigd.
De gemeentes hebben geen geld en kijken naar Den Haag. De minister van Justitie en Veiligheid wijst naar het Veiligheidsberaad. De burgemeester die vanuit dat beraad de brandweer in zijn portefeuille heeft, de heer Mikkers, verklaarde aan de landelijke pers dat we meer mensen en specialistische voertuigen nodig hebben. Het was beter geweest als we die nu al hadden aldus de burgemeester. Zo is de cirkelredenering rond maar verandert er helaas niets. Erger nog, het waren de mensen en de spullen die we hadden maar hebben weggedaan.
Juist daarom zullen wij steeds nadrukkelijker de Tweede Kamer vragen om in actie te komen. Er moet vanuit het Rijk actief worden gestuurd op investering in nationale slagkracht voor de brandweer. Niet 25 keer iets anders maar een nationale eenduidige impuls om de brandweer in staat te stellen ook bij grote langdurige incidenten adequate brandweer hulp te verlenen. Dit alles gekoppeld aan een Inspectie die toeziet op de uitvoering en handhaaft wanneer dit noodzakelijk is.
Op die inzet van de VBV kunnen onze leden en de inwoners van ons land rekenen, nu en in de toekomst. Ondertussen wens ik u een mooi en veilig vervolg van de zomer toe.
Marcel Dokter
Voorzitter.
