De titel is de opdracht dit jaar voor de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers, een paar voorbeelden.
Nog steeds worden brandweermensen in veiligheidsregio’s aan de kant gezet zonder dat een grondige motivatie wordt gegeven en een verbetertraject wordt aangeboden. Of dat tijdens het Periodiek Preventief Medisch Onderzoek (PPMO) tot vreemde conclusies wordt gekomen. Opnieuw zonder een goede onderbouwing van die conclusies en ondersteuning voor de vrijwilliger. Gelukkig zijn dit uitzonderingen en zijn er ook veel veiligheidsregio’s waar wel aandacht aan het grootste kapitaal, de mensen, wordt besteed. Maar in de gevallen waar onze leden in de knel komen zal de VBV de helpende hand toesteken.
Op het gebied van gezondheid is er ook nog veel te doen. Want, nog steeds worden vrijwilligers met psychische klachten door HR functionarissen van veiligheidsregio’s naar de huisarts gestuurd voor hulp. Dit met de uitleg dat zij vrijwilliger zijn en daarom niet via de ARBO arts van de regio kunnen worden geholpen. Dit is een voorbeeld van zeer slecht werkgeverschap want de zorgplicht geldt voor alle medewerkers en dus ook voor vrijwilligers. Dus ook hier zullen wij onze leden blijven helpen om goed te worden geholpen. Wij zijn in dit verband heel blij met de initiatiefnota in de Tweede Kamer over PTSS bij geüniformeerde beroepen en hebben we de oproep gedaan voor het instellen van een landelijk loket waar brandweermensen en hun gezinsleden 24/7 terecht kunnen voor hulp. Wij zijn heel benieuwd naar de uitkomst van het Kamerdebat hierover.
In juni 2022 heeft de Internationale Kankeronderzoeksinstantie (IARC) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) het brandweerwerk geclassificeerd als kankerverwekkend. Dit bevestigt dat brandweermensen consistent worden blootgesteld aan carcinogenen (via rook, huidabsorptie, besmette uitrusting) en een verhoogd risico hebben op verschillende kankersoorten, zoals blaas-, testikel-, prostaat- en lymfeklierkanker. Je zou dus verwachten dat vanuit het kennis instituut van de branche (NIPV) en de Raad Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio’s (RCDV), allerlei initiatieven zouden worden genomen om de risico’s zoveel mogelijk te beperken. Wat is de beste bescherming en hoe ziet dit er bij de brandweermensen in Nederland uit. Ook hier geldt dat er veiligheidsregio’s zijn waar wel actie is maar de VBV mist de urgentie.
Daarom zullen wij ook dit jaar blijven pleiten voor langjarig onderzoek bij alle brandweermensen. Daarnaast blijven wij vragen om onderzoek naar de beste manier om onze brandweerkleding te reinigen. Deze gezondheidsaspecten zijn ook de belangrijkste reden waarom de VBV partij is in de zaak tegen de Staat der Nederlanden op het gebied van PFAS. Voor de duidelijkheid, wij zijn niet op zoek naar een zak met geld maar wel naar de best mogelijke bescherming van onze mensen tegen gezondheidsschade.
Voor de verbetering van het onderwijsstelsel voor brandweer en crisisbeheersing is het programma 'Onderwijs Onderweg' ingericht. Hiervoor proberen wij al twee jaar input te geven. Helaas hebben wij moeten constateren dat onze inbreng nauwelijks is terug te vinden in de voorgestelde plannen. Verder zagen wij in het concept voorstel dat de rol van de werkvloer steeds verder wordt beperkt. Daarom hebben wij de leiding van de brandweer in ons land gevraagd te zorgen dat de werkvloer wel op een goede manier wordt aangesloten. Dat is wat ons betreft niet via Vakraden met veiligheidsregio managers uit het hele land, maar via de vakorganisaties waar duizenden brandweermensen zich hebben verenigd. Dit niet alleen op het gebied van onderwijs maar voor alle strategische keuzes die voor de komende jaren moeten worden gemaakt. Volgens de VBV is alleen dan sprake van een toekomstbestendige veiligheidsorganisatie.
Er is een veiligheidsregio in ons land waar vrijwillige bevelvoerders al jaren een lagere vergoeding ontvangen dan wij in ons land hebben afgesproken. Daarom hebben wij de veiligheidsregio in kwestie om uitleg gevraagd. Wij zullen namens onze leden deze organisatie vragen de mensen te compenseren.
Tenslotte hebben wij gemerkt dat de conclusies in het rapport van de Inspectie Justitie en Veiligheid inmiddels worden uitgelegd als een 'papieren werkelijkheid'. Zo sprak een directeur laatst dat er in zijn regio altijd een peloton paraat staat. Dit in de regio waar in juni 2023 bij een woningbrand in Onderdijk in totaal acht kazernes zijn gealarmeerd, waarvan (slechts) vier in staat waren een volledige tankautospuit te bemensen. Stel je voor dat zich toen elders in de regio of het land een soortgelijk incident had voorgedaan, dan was de 'papieren werkelijkheid' van het inspectierapport zo maar de realiteit geworden.
In een ander krantenartikel werd vooral de nadruk gelegd op het probleem van het vinden en vasthouden van vrijwilligers als oorzaak van de door de Inspectie geconstateerde onvolkomenheden. De VBV denkt dat de Inspectie JenV de spijker op de kop heeft geslagen en dat het dus de hoogste tijd is dat de brandweer in ons land weer wordt versterkt. Niet in de staf, maar aan de basis met meer spullen en goed opgeleide professionals, beroeps en vrijwillig. Dus ook hiervoor zullen wij dit jaar aandacht blijven vragen.
Kortom, nog veel te doen maar, Vrijwilligheid bij de brandweer is springlevend, mits er voldoende aandacht aan wordt besteed. Maak de groepen groter en geef de mensen ruimte om te ondernemen in lokale veiligheid.
Daarvoor zal onze vakvereniging die inmiddels is gegroeid naar ruim 6150 leden zich in 2026 hard maken. Daar kunnen onze leden op rekenen.
Ben je nog geen lid, sluit je aan!
Marcel Dokter
Voorzitter.
