De waarschuwing van Jack Mikkers, portefeuillehouder ‘brandweer’ van het Veiligheidsberaad, dat de Nederlandse brandweer meerdere grote natuurbranden tegelijkertijd niet meer aankan, is ernstig. Maar voor de VBV helaas allerminst verrassend.
Sterker nog: dit is precies waarvoor wij al jarenlang waarschuwen.
Mikkers constateert dat meer gespecialiseerd personeel, meer capaciteit, meer geschikte voertuigen en meer hulpmiddelen nodig zijn. Hij stelt zelfs dat die extra capaciteit er eigenlijk al had moeten zijn. Daar zijn wij het volledig mee eens. Maar dan moet óók worden benoemd waarom die capaciteit er vandaag niet is.
De afgelopen decennia is de Nederlandse brandweer immers stelselmatig afgeslankt. Brandweerposten verdwenen, het aantal brandweermensen nam fors af en honderden brandweervoertuigen verdwenen uit de operationele sterkte. Dat gebeurde veelal onder de bestuurlijke veronderstelling dat door regionalisering, specialisatie, samenwerking en interregionale bijstand met minder mensen en materieel toch voldoende slagkracht beschikbaar zou blijven.
Juist bij grote en gelijktijdige incidenten blijkt nu hoe kwetsbaar die redenering is geworden.
Al in 2020 werd bij de voorgenomen bezuinigingen op natuurbrandbestrijding op de Veluwe gewaarschuwd voor precies dit risico. Daar verdwenen 6 specialistische natuurbrand-eenheden, terwijl deskundigen toen al wezen op langere perioden van droogte en een toenemend natuurbrandrisico. De waarschuwing was glashelder: minder voertuigen en langere aanrijtijden kunnen het verschil betekenen tussen een natuurbrand die beheersbaar blijft en een brand die onbeheersbaar wordt.
Die waarschuwing staat niet op zichzelf. In november 2025 concludeerde de Inspectie Justitie en Veiligheid dat de brandweer onvoldoende is voorbereid op grootschalige, langdurige en gelijktijdige incidenten. Personeelstekorten, onvoldoende extra personeel en materieel en tekortkomingen in de landelijke organisatie en standaardisering beperken de slagkracht.
De gebeurtenissen van de afgelopen maanden maken duidelijk dat dit geen theoretisch probleem is. Bij de grote natuurbranden in Brabant en Gelderland moest Nederland al een beroep doen op Duitse, Belgische en Franse collega's. Daarbij werd opnieuw zichtbaar dat grootschalige inzet onmiddellijk gevolgen kan hebben voor de reguliere brandweerzorg in de regio's die mensen en materieel leveren.
En nu zegt ook de portefeuillehouder van het Veiligheidsberaad: bij meerdere grote natuurbranden tegelijkertijd bereiken we de grens van wat de Nederlandse brandweer aankan.
Dat vraagt om meer dan opnieuw een analyse, onderzoek of programma.
Preventie en natuurbrandbeheersing zijn zonder twijfel noodzakelijk. We onderschrijven dan ook de oproep van Mikkers om veel nadrukkelijker naar brandveiligheid, gebiedsinrichting, stoplijnen en andere preventieve maatregelen te kijken. Maar preventie kan nooit het antwoord zijn op onvoldoende repressieve slagkracht. Ook in een goed ingericht natuurgebied zullen branden ontstaan en kunnen zich extreme omstandigheden voordoen.
Dan moet er simpelweg voldoende brandweer zijn.
Dat betekent investeren in mensen, materieel, specialistische natuurbrandbestrijding en een landelijk georganiseerde slagkracht die niet afhankelijk is van de toevallige beschikbaarheid van capaciteit in 25 afzonderlijke veiligheidsregio's. En het betekent wat de VBV betreft ook dat Nederland eindelijk moet komen tot een nationale doctrine voor grootschalige brandweerzorg, met gegarandeerde en uniform georganiseerde bovenregionale én internationale bijstandscapaciteit. Daarvoor pleitte onze voorzitter, Marcel Dokter in de uitzending van EenVandaag van zaterdag 8 augustus 2026.
Daarbij past één ongemakkelijke constatering. In maart 2025 waarschuwden het Veiligheidsberaad, Brandweer Nederland en de VBV gezamenlijk nog voor een nieuwe korting op de middelen voor rampenbestrijding. Toen werd al vastgesteld dat de brandweerzorg na jaren van bezuinigingen sterk was uitgekleed.
Wie vandaag constateert dat de brandweer onvoldoende mensen, voertuigen en middelen heeft, kan daarom niet volstaan met de constatering dat de risico's zijn veranderd.
De risico's zijn inderdaad veranderd en toegenomen. Maar tegelijkertijd is de organisatie die deze risico's moet bestrijden kleiner geworden.
Dat is een bestuurlijke keuze geweest. En dus vraagt het herstellen van de slagkracht eveneens om bestuurlijke keuzes.
De uitspraak van Jack Mikkers moet daarom wat ons betreft niet het einde van de discussie zijn, maar het begin van een andere koers. Als het Veiligheidsberaad vaststelt dat de grens van de Nederlandse brandweercapaciteit is bereikt, dan moet daar consequent de conclusie uit volgen dat verdere verschraling stopt en dat de verloren gegane operationele slagkracht gericht wordt hersteld.
Want van brandweermensen kan niet worden verwacht dat zij met steeds minder collega's en steeds minder materieel steeds grotere risico's blijven opvangen.
Wie vaststelt dat de grens is bereikt, heeft vervolgens ook de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat die grens weer wordt verlegd.
Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV)
