Gisteren zag ik op het YouTube-kanaal van @BrandweerLunteren een prachtige reclamefilm voor de brandweer in Nederland. De ploeg van Lunteren bestreed razendsnel een uitbreiding van een natuurbrand op de heide net voordat een bosrijk deel in brand vloog. Het voertuig betreft een gecombineerde terreinvaardige (4x4) Nederlandse tankautospuit uitgerust met een dakblussysteem en hogedruk stralen. In het begin was ik verbaasd dat deze voertuigen uit de mode raakten en worden vervangen door de Franse CCFM (Camion Citerne Feux de Foret Moyen).
Ooit was ik verbaasd dat de veiligheidsregio in kwestie het razend populaire YouTube-kanaal wilde stoppen, net zoals ik verbaasd was dat regio’s de hogedruk blussing wegdeden en er O-bundels voor in de plaats aanschaften.
In november 2025 verscheen het rapport “grenzen bereikt” van de Inspectie Justitie en Veiligheid waarin werd geconcludeerd dat de brandweer in Nederland grote langdurige incidenten niet meer aankan. Ook wanneer er zich meerdere incidenten tegelijk voordoen dan is volgens het rapport de brandweer in ons land niet meer in staat deze branden te blussen. Dit omdat we in de afgelopen jaren steeds opnieuw mensen en brandweerauto’s hebben wegbezuinigd om zo efficiënter te kunnen werken. We gingen meer doen met minder en niemand verbaasde zich er nog over.
Na het verschijnen van het rapport werden de conclusies, door een burgemeester van een grote stad en voorzitter van het bestuur van een veiligheidsregio, bestempeld als een papieren werkelijkheid. Ook andere veiligheidsregio’s haastten zich te verklaren dat, “bij hun de boel prima op orde was”. Zo werd de “call to action” van de Inspectie met groot gemak, heel behendig opzijgeschoven. Toen ik net voorzitter van de VBV was verbaasde ik mij over dit soort uitspraken. Vooral wanneer het ging over negeren van conclusies en aanbevelingen van Inspectierapporten. Inmiddels helaas niet meer.
Eind april, tijdens een aantal grote natuurbranden op meerdere plaatsen in ons land, moest al op de tweede dag een beroep worden gedaan op Europese hulp uit België, Duitsland en Frankrijk. De papieren werkelijkheid werd de actualiteit! Maar, de samenwerking werd bejubeld en de bestuurders benadrukten vooral de gecoördineerde commandovoering. Dat we als land geen eens meer twee dagen zelf de klussen kunnen klaren verbaasde kennelijk niet meer.
In dezelfde periode nam een veiligheidsregio vier nieuwe duinverkenningsvoertuigen in dienst. Hiermee kunnen terreinen in het duingebied worden verkend om te zien waar het brandt en hoe groot de brand is. Dat het terreinvaardige blusvoertuig van Hoek van Holland uit de sterkte was afgevoerd en er door deze regio in het duingebied dus niet meer kan worden geblust, dat verbaasde kennelijk niemand meer.
In een televisieoptreden tijdens de grote natuurbranden vertelde de voorzitter van het Veiligheidsberaad dat de brandweer de zaak weer onder controle heeft. Dat we wel behoefte hebben aan extra capaciteit, bijvoorbeeld “special forces”. Wat dat dan precies mag zijn, dat vertelde het verhaal niet en we zijn ook niet meer verbaasd over dit soort uitspraken.
Ondertussen is het weer gaan regenen en leek de aandacht voor de brandweer naar de achtergrond te verdwijnen totdat de gemeente Sluis en de Veiligheidsregio Zeeland tot het inzicht kwamen dat de brandweerpost van Cadzand moet worden opgeheven.
Het is toch wel bijzonder dat in een gebied waar in het zomerseizoen soms wel 100.000 mensen tegelijk verblijven door de bestuurders wordt geaccepteerd dat de brandweer zelfs niet meer voldoet aan een opkomsttijd die voorbij de absolute ondergrens van achttien minuten gaat. Ook hier lijkt men de verbazing voorbij, al werd wel in alle toonaarden betoogd dat men op alle mogelijk manieren had geprobeerd sluiting te voorkomen.
De VBV heeft helaas heel andere informatie. Namelijk dat de veiligheidsregio een spandoek en wat flyers ter beschikking had gesteld. Verder werd de werving door de gemeente Sluis en VRZ kennelijk als taak van de vrijwilligers van Cadzand gezien. Wij verbazen ons over die houding en over het gemak waarmee tot sluiting van deze belangrijke kazerne wordt overgegaan. Vooral omdat de brandweermensen van Cadzand toekomst zien. Je zou verwachten dat de veiligheidsregio creatieve oplossingen zou voorstellen zoals een dag bezetting door kantoorpersoneel van de VRZ. Actief werven van mensen en versneld opleiden van nieuwe vrijwilligers. Helaas zijn het ook hier meer woorden dan daden en kennelijk is niemand verbaasd.
Binnenkort is er weer een Commissiedebat 'Nationale veiligheid, weerbaarheid, brandweer en crisisbeheersing' met de minister en de Vaste commissie voor Justitie en Veiligheid. Wij zullen daar juist wel onze verbazing over al deze onderwerpen uitspreken en de Kamerleden vragen de minister tot actie op te roepen. Al was het maar om te voorkomen dat wij straks niet alleen de verbazing, maar ook de schaamte voorbij zijn.
Want de VBV blijft pleiten voor een slagvaardige brandweer en hupverleningsorganisatie die ook bij langdurige en grote incidenten de burger adequate hulp kan bieden. Juist in deze tijd. Daar kunnen onze leden op blijven rekenen.
Marcel Dokter
Voorzitter.
